Νέα μέτρα στήριξης για αγροτικό πετρέλαιο και λιπάσματα υιοθετεί η ΕΕ

Υπό το βάρος των γεωπολτικών εξελίξεων στην κατάρτιση ενός συνολικού σχεδίου δράσης για τα λιπάσματα  προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την παρουσίασή του την άνοιξη, όπως επιβεβαίωσε ο Επίτροπος Γεωργίας, Κρίστοφερ Χάνσεν, μετά το πέρας του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας στις Βρυξέλλες

Όπως ανέφερε, οι υπουργοί Γεωργίας των κρατών-μελών κατέληξαν σε σημαντικό βαθμό σύγκλισης ως προς την ανάγκη αντιμετώπισης του ζητήματος, ενώ στο πλαίσιο της προετοιμασίας των επόμενων βημάτων προγραμματίζεται έκτακτη συνάντηση υψηλού επιπέδου στις 13 Απριλίου. Αντικείμενό της θα είναι η διερεύνηση πιθανών μέτρων τόσο σε βραχυπρόθεσμο όσο και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η συνάντηση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν θα έχει αποφασιστικό χαρακτήρα, αλλά θα λειτουργήσει ως πλατφόρμα διαλόγου μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, με τη συμμετοχή παραγωγών λιπασμάτων και αγροτικών οργανώσεων. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από εξωτερικούς παράγοντες, η βελτίωση της αποδοτικότητας στη χρήση λιπασμάτων από τους αγρότες, καθώς και η στροφή προς πιο βιώσιμες λύσεις, όπως τα βιολογικά και χαμηλών εκπομπών άνθρακα προϊόντα.

Παράλληλα, ο Επίτροπος προειδοποίησε για επιδείνωση της κατάστασης στην αγορά λιπασμάτων μέσα στη χρονιά, συνδέοντας την εξέλιξη με τις γεωπολιτικές συνθήκες στη Μέση Ανατολή. Όπως εξήγησε, αν και περίπου το 70% των αγροτών έχει ήδη εξασφαλίσει αποθέματα από την προηγούμενη περίοδο, περιορίζοντας τις άμεσες πιέσεις, το πρόβλημα αναμένεται να καταστεί πιο έντονο σε μεταγενέστερη φάση του έτους.

Αναλυτικά στην ανακοίνωση του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας αναφέρεται:

Η δύσκολη γεωπολιτική κατάσταση που αντιμετώπισε η Ένωση το 2025 συνεχίστηκε και το 2026 και κλιμακώθηκε περαιτέρω με απρόβλεπτες προς το παρόν επιπτώσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου. Ο αντίκτυπος στο κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διανομής τροφίμων και κατά συνέπεια στις τιμές για τους καταναλωτές μπορεί να είναι αρκετά σοβαρός. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από την επιδείνωση της κατάστασης της υγείας των ζώων σε πολλά μέρη της Ένωσης.

Τα κράτη μέλη εξέφρασαν την υποστήριξή τους για τα μέτρα διασφάλισης που θεσπίστηκαν στη συμφωνία Mercosur και ορισμένα από αυτά ζήτησαν την επέκταση αυτών των μέτρων σε όλες τις εμπορικές συμφωνίες. Χαιρέτισαν επίσης το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μέτρα αμοιβαιότητας, το οποίο περιλαμβάνει τη μείωση των ανώτατων ορίων υπολειμμάτων (ΑΟΚ) για τις πιο επιβλαβείς ουσίες στο μηδέν. Επιπλέον, επαίνεσαν την έναρξη από την Επιτροπή μιας εκτίμησης επιπτώσεων και ενός σχεδίου δράσης που μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απαγόρευση προϊόντων που περιέχουν ουσίες που απαγορεύονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ζήτησαν επίσης μια ενημερωμένη έκθεση που να εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι Συμφωνίες Ελεύθερων Συναλλαγών (ΣΕΣ) επηρεάζουν τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις.

Τα κράτη μέλη χαιρέτισαν επίσης τη δέσμευση της Επιτροπής για την ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων εντός της ΕΕ και την αύξηση των ελέγχων σε τρίτες χώρες. Ταυτόχρονα, τόνισαν την ανάγκη για ένα μεγαλύτερο ταμείο διαχείρισης κρίσεων κατά την επόμενη οικονομική περίοδο, με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τις πρόσφατες εμπειρίες.

Τέλος, υπό το πρίσμα της τρέχουσας γεωπολιτικής κατάστασης, τα κράτη μέλη κάλεσαν την Επιτροπή να αναπτύξει γρήγορα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μείωση του κόστους παραγωγής, ιδίως σε περίπτωση που η ενεργειακή κρίση παραταθεί. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου κόστους των λιπασμάτων και άλλων γεωργικών εισροών.

Το σημερινό Συμβούλιο ενέκρινε επίσης ως σημείο Α τις ενημερωμένες κατευθυντήριες γραμμές για τη θέση της ΕΕ και των κρατών μελών της για τα φόρουμ G20/G7 σε θέματα που σχετίζονται με τη γεωργία. Ο γενικός στόχος είναι η προώθηση της βιώσιμης γεωργίας και της επισιτιστικής ασφάλειας μέσω πολυμερούς συνεργασίας, με έμφαση στην ανθεκτικότητα, τη δράση για το κλίμα και την υποστήριξη της μικροκαλλιέργειας. Οι βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνουν την ενίσχυση των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας, την προώθηση της βιωσιμότητας και την ευθυγράμμιση των πολιτικών γεωργικού εμπορίου με τις διεθνείς συμφωνίες. Ενεργειακή μετάβαση στους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ (σε δημόσια συνεδρίαση)

Με πρωτοβουλία της κυπριακής προεδρίας, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με την προώθηση της ενεργειακής μετάβασης στην αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια της ΕΕ. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στον τρόπο επιτάχυνσης της απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα, διατηρώντας παράλληλα την οικονομική βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα του τομέα. Οι υπουργοί συζήτησαν για πιθανές κανονιστικές μεταρρυθμίσεις και απλοποιήσεις, την κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων και την ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών και τεχνολογίας. Η συζήτηση ασχολήθηκε επίσης με τα μελλοντικά επιχειρηματικά μοντέλα και τον ρόλο των κρατών μελών στην υποστήριξη ενός ανθεκτικού, βιώσιμου και κλιματικά ουδέτερου τομέα έως το 2050, λαμβάνοντας υπόψη την ποικιλομορφία των συστημάτων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε ένα ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο στο οποίο η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ατζέντας βιωσιμότητας της ΕΕ και του Οράματος 2040 για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια. Ο τομέας εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, καθιστώντας τον ευάλωτο στην αστάθεια των τιμών της ενέργειας και απειλώντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του. Ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για την υποστήριξη της μετάβασης σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πηγές ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως η γήρανση των στόλων, η χαμηλή κερδοφορία, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας και η περιορισμένη ανανέωση των γενεών. Αυτά τα διαρθρωτικά ζητήματα, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές πιέσεις και τον ανταγωνισμό για τον θαλάσσιο χώρο, περιπλέκουν τη μετάβαση και υπογραμμίζουν την ανάγκη για συντονισμένη δράση.

Η μέχρι στιγμής πρόοδος υπογραμμίζει την ανάγκη για επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογία και καινοτομία, παράλληλα με την καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Ωστόσο, το υψηλό κόστος και η περιορισμένη οικονομική δυνατότητα εξακολουθούν να περιορίζουν την υιοθέτηση λύσεων χαμηλών εκπομπών, ιδίως για τους μικρής κλίμακας φορείς εκμετάλλευσης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συντονισμένης ενωσιακής και εθνικής υποστήριξης.

Τα κράτη μέλη χαιρέτισαν ιδιαίτερα την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που σκοπεύει να ενεργοποιήσει γρήγορα τις σχετικές διατάξεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (EMFAF) για την παροχή ουσιαστικής στήριξης στον αλιευτικό τομέα σε απάντηση στις αυξανόμενες τιμές των καυσίμων.

Εκ μέρους της χώρας  μας, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας λίγο πριν προσέλθει στη σύνοδο υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει σε άμεσες αποφάσεις για τη στήριξη των Ευρωπαίων παραγωγών που πλήττονται από τις διεθνείς εξελίξεις και την αύξηση του κόστους παραγωγής.
Όπως τόνισε ο Υπουργός, ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα περίοδο σύνθετων προκλήσεων, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως η εμπόλεμη σύρραξη στη Μέση Ανατολή, επηρεάζουν άμεσα το πραγματικό κόστος παραγωγής για τους Ευρωπαίους γεωργούς.

«Αντιμετωπίζουμε μια σειρά νέων προκλήσεων για τον πρωτογενή τομέα. Οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής για όλους τους Ευρωπαίους γεωργούς. Είναι σαφές ότι πρέπει να ληφθούν αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να στηριχθεί συνολικά ο πρωτογενής τομέας, ιδιαίτερα σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ο κ. Τσιάρας στις δηλώσεις του ανέδειξε τη σημασία της προστασίας των προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη και ονομασία προέλευσης, ιδιαίτερα ενόψει των νέων μεγάλων εμπορικών συμφωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως επισήμανε, η Ελλάδα διαθέτει 121 προϊόντα με αναγνωρισμένη ταυτότητα στις κατηγορίες αυτές, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη διασφάλιση ισχυρών μηχανισμών προστασίας τους στη διεθνή αγορά.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας της αλιείας, με το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος να αποτελεί βασικό ζήτημα για τη βιωσιμότητα των Ευρωπαίων αλιέων. Ο Υπουργός υπογράμμισε ότι απαιτείται στοχευμένος ευρωπαϊκός σχεδιασμός, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αλιείας.

Τέλος, ο κ. Τσιάρας αναφέρθηκε και στις προκλήσεις που δημιουργούν οι ζωονόσοι, τονίζοντας ότι η αντιμετώπισή τους απαιτεί συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση, καθώς και έναν συνολικό σχεδιασμό που θα ενισχύει την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού πρωτογενούς τομέα, εν όψει της νέας προγραμματικής περιόδου.

Με τις παρεμβάσεις του ο υπουργός συνολικά ανέδειξε την ανάγκη άμεσης και ουσιαστικής στήριξης των Ευρωπαίων παραγωγών, με έμφαση στη μείωση του κόστους παραγωγής υπογραμμίζοντας ότι ο αγροδιατροφικός τομέας αποτελεί στρατηγικό πυλώνα για την Ευρώπη, σε ένα περιβάλλον αυξημένων πιέσεων από το ενεργειακό κόστος και τις διεθνείς εξελίξεις, επισημαίνοντας ότι η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων δοκιμάζεται.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο αυξημένο κόστος εισροών – κυρίως της ενέργειας και των λιπασμάτων – τονίζοντας ότι απαιτούνται στοχευμένες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις για τη συγκράτησή του.